Вохурии судяи суди ноҳияи Синои шаҳри Душанбе Амирзода Т.М. бо ҳайати донишҷӯён ва устодони Донишгоҳи давлатии моля ва иқтисоди Тоҷикистон дар мавзӯъи “Терроризм ҳамчун зуҳуроти номатлуби ҷомеа ва омилҳои пешгирии он”

  Терроризм дар замони муосир ҳамчун яке аз зуҳуроти хавфноктарин ва номатлуби  ҷомеа эътироф гардида, ба амнияти миллӣ, суботи сиёсӣ, рушди иқтисодӣ ва оромии шаҳрвандон таҳдиди ҷиддӣ ба миён меорад. Ин падида на танҳо як мушкили дохилии давлатҳои алоҳида, балки як масъалаи фаромиллӣ буда, муборизаи ҳамоҳангшуда ва дастаҷамъонаи ҷомеаи ҷаҳониро тақозо менамояд. Мафҳуми терроризм дар илми ҳуқуқ ва амалияи байналмиллалӣ ба таври гуногун шарҳ дода мешавад, аммо дар маҷмӯъ он ҳамчун истифодаи зӯроварӣ ё таҳдиди истифодаи он бо мақсади ба вуҷуд овардани тарс дар байни аҳолӣ ва таъсир расонидан ба қабули қарорҳои мақомоти давлатӣ фаҳмида мешавад. Амалҳои террористӣ аксаран бо ҳадафҳои сиёсӣ, динӣ ё идеологӣ анҷом дода мешаванд ва ба ҳаёт, саломатӣ ва моликияти шаҳрвандон зарари ҷиддӣ мерасонанд. Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди босуръати технологияҳои иттилоотӣ, терроризм шаклҳои нави худро касб намуда, усулҳои мураккабтар ва пинҳонтарро истифода мебарад. Имрӯз гурӯҳҳои террористӣ аз имкониятҳои интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ барои паҳн намудани идеологияи ифротгароёна, ҷалби ҷонибдорон ва ҳамоҳангсозии фаъолияти худ васеъ истифода мекунанд. Ин раванд махсусан барои ҷавонон хатарнок мебошад, зеро онҳо бештар ба таъсири иттилооти бардурӯғ ва таблиғоти манфӣ дучор мегарданд. Аз нигоҳи ҳуқуқӣ, терроризм ҳамчун ҷинояти махсусан вазнин арзёбӣ гардида, барои содир намудани он ҷавобгарии ҷиноятии сахт пешбинӣ шудааст. Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, аз ҷумла Кодекси ҷиноятӣ, Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди терроризм» ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ, асосҳои ҳуқуқии мубориза бар зидди терроризмро муайян намуда, самтҳои асосии сиёсати давлатро дар ин ҷода муқаррар месозанд. Ин санадҳо на танҳо ҷазо барои содир намудани ҷиноятҳои террористиро пешбинӣ менамоянд, балки чораҳои пешгирикунанда ва механизмҳои ҳамкории мақомоти давлатӣ ва ҷомеаро низ дар бар мегиранд. Таҳлили сабаб ва омилҳои пайдоиши терроризм нишон медиҳад, ки он натиҷаи таъсири як қатор омилҳои мураккаби иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангӣ мебошад. Аз ҷумла, сатҳи пасти зиндагӣ, бекорӣ, нобаробарии иҷтимоӣ, норасоии имкониятҳои таълим ва тарбия метавонанд заминаи мусоид барои паҳншавии ақидаҳои ифротгароёна фароҳам оваранд. Ҳамзамон, номукаммалии маърифати ҳуқуқӣ ва динӣ, таъсири таблиғоти манфӣ ва набудани назорати кофӣ дар фазои иттилоотӣ низ ба густариши терроризм мусоидат мекунанд.

Омилҳои сиёсӣ низ дар ин раванд нақши муҳим доранд. Ноустувории сиёсӣ, заъфи идоракунии давлатӣ ва паст будани эътимоди аҳолӣ ба ниҳодҳои давлатӣ метавонанд боиси афзоиши фаъолияти гурӯҳҳои ифротгаро гарданд. Илова бар ин, таъсири омилҳои хориҷӣ, аз ҷумла фаъолияти созмонҳои байналмилалии террористӣ ва шабакаҳои фаромиллӣ, низ набояд нодида гирифта шавад. Бо дарназардошти хусусияти мураккаби терроризм, пешгирии он бояд дорои хусусияти комплексӣ бошад. Пеш аз ҳама, баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, махсусан ҷавонон, аҳамияти калидӣ дорад. Омӯзиши қонунгузорӣ, тарғиби арзишҳои ҳуқуқбунёд ва ташаккули ҷаҳонбинии солим метавонанд ҳамчун монеаи муассир бар зидди ифротгароӣ хизмат намоянд.Тарбияи ватандӯстӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ низ яке аз самтҳои муҳими пешгирии терроризм мебошад. Ҷавонон бояд дар рӯҳияи эҳтиром ба давлат, қонун ва ҷомеа тарбия ёбанд. Нақши муассисаҳои таълимӣ, оила ва воситаҳои ахбори омма дар ин раванд хеле муҳим аст. Илова бар ин, беҳтар намудани вазъи иҷтимоӣ-иқтисодии аҳолӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва фароҳам овардани шароити арзанда барои зиндагии шаҳрвандон метавонад заминаҳои иҷтимоии терроризмро коҳиш диҳад. Давлат бояд сиёсати иҷтимоии худро ба самти баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва коҳиш додани нобаробарӣ равона созад. Дар самти назорати фазои иттилоотӣ низ тадбирҳои мушаххас андешида шаванд. Пешгирии паҳншавии маводи ифротгароёна дар интернет, ошкор ва маҳдуд намудани фаъолияти сомонаҳо ва гурӯҳҳои таблиғгардида, инчунин баланд бардоштани сатҳи саводи иттилоотии шаҳрвандон аз ҷумлаи тадбирҳои муҳим ба ҳисоб мераванд. Нақши мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва суд дар мубориза бар зидди терроризм хеле назаррас мебошад. Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ бо ошкор, пешгирӣ ва тафтиши ҷиноятҳои террористӣ машғул шуда, таъмини амнияти шаҳрвандонро ба уҳда доранд. Судҳо бошанд, бо баррасии одилона ва қонунии парвандаҳо, татбиқи ҷазоҳои мувофиқ ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, дар таҳкими адолати судӣ саҳми муҳим мегузоранд. Қарорҳои судӣ бояд на танҳо хусусияти ҷазодиҳӣ дошта бошанд, балки таъсири тарбиявӣ ва пешгирикунанда низ расонанд. Ҷазо бояд адолатнок, мутаносиб ва мутобиқ ба дараҷаи хавфнокии ҷиноят бошад, то ки он барои дигарон ҳамчун огоҳӣ ва пешгирӣ хизмат намояд. Ҳамкории байналмилалӣ низ дар мубориза бар зидди терроризм аҳамияти калон дорад. Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун узви фаъоли ҷомеаи ҷаҳонӣ дар доираи созмонҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ барои мубориза бар зидди терроризм саҳм мегузорад. Табодули иттилоот, ҳамоҳангсозии амалҳо ва гузаронидани чорабиниҳои муштарак метавонанд самаранокии ин муборизаро баланд бардоранд. Хулоса, терроризм ҳамчун зуҳуроти номатлуби ҷомеа як мушкили мураккаб ва бисёрҷанба мебошад, ки ҳалли он танҳо бо саъю кӯшиши якҷояи давлат, ҷомеа ва ҳар як шаҳрванд имконпазир аст. Пешгирии он талаб мекунад, ки чораҳои ҳуқуқӣ, иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва маънавӣ ба таври ҳамоҳанг ва мунтазам амалӣ карда шаванд.

Танҳо дар шароити таҳкими волоияти қонун, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, таъмини рушди устувори иқтисодӣ ва тарбияи насли ҷавон дар рӯҳияи ватандӯстӣ метавон ба коҳиш ва пешгирии ин падидаи хатарнок ноил гардид.

Судяи суди ноҳияи

Синои шаҳри Душанбе:    Амирзода Т.М.